Zarówno województwo pomorskie, jak i śląskie obejmowało tylko ułamek ziem przypisywanych tym regionom, ale nazwy te miały uzasadnienie, ponieważ województwa te obejmowały całość tych regionów, jaka znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej. Najpóźniej utworzono województwa na dawnych ziemiach zabranych, należących do Rosji. Dawna ziemia chełmińska ponownie znalazła się w Prusach Zachodnich, z pozostałego przyłączonego obszaru utworzono natomiast, teoretycznie autonomiczne, Wielkie Księstwo Poznańskie uznając tym razem pewną odrębność dawnych ziem polskich. W wyniku I rozbioru Polski (1772) Prusom przypadła Warmia, Pomorze Gdańskie (bez samego Gdańska), ziemia chełmińska (bez Torunia) i północna część Wielkopolski i Kujaw. Dotychczasowe księstwa dzielnicowe, którymi zarządzali książęcy wojewodowie zamieniły się w województwa, a pomniejsze władztwa i regiony w ziemie i powiaty. Proces kształtowania polskich regionów historycznych rozpoczął się wraz z powstaniem państw plemiennych i narodzinami monarchii Piastów w IX–X wieku i był ściśle związany z historią polskiej państwowości i podziałem administracyjnym kraju aż do upadku I Rzeczypospolitej w XVIII wieku.

• Łemkowszczyznę zaś po wsze czasy będzie uznawał za swą ziemię.
• Każdy z tych regionów wyróżnia się niepowtarzalnymi cechami, tradycjami i historią, tworząc bogatą mozaikę kulturową naszego kraju.
• Mieszkańcy Radomia nie chcą „mazowieckiego zaboru” i zastanawiają się nad połączeniem z województwem świętokrzyskim w nowe województwo staropolskie.
• Przez folklor regionalny rozumiemy najstarsze elementy kultury, takie jak stroje ludowe, sztuka ludowa, tańce i muzyka oraz święta i obrzędy.
• Wraz z upadkiem kolejnych polskich powstań i naciskiem rusyfikacyjnym ze strony władz carskich administracja coraz bardziej przypominała rosyjską.

Pochodzenie nazw i kształtowanie się regionów

Po unii lubelskiej doszły kolejne ziemie i województwa leżące dziś na terenie Ukrainy, a także województwo podlaskie (z ziemiami bielską, drohicką i mielnicką), które choć terytorialnie i ludnościowo związane było z leżącym w prowincji wielkopolskiej Mazowszem, zostało włączone do prowincji małopolskiej. Przykładowo część mieszkańców małopolskich ziem województwa śląskiego (Zagłębie Dąbrowskie, Zagłębie Krakowskie, Częstochowa, Żywiecczyzna) chce zmiany nazwy województwa na śląsko-małopolskie. Choć zabór rosyjski do 1795 roku objął największą część ziem I Rzeczypospolitej, nie sięgnął on praktycznie do współczesnych granic polskich opierając się na zachodzie o środkowy bieg Bugu i obejmując prawie wszystkie ziemie litewsko-ruskie i ukraińskie dawnego państwa. W lipcu 1920 roku ustanowiono autonomiczne województwo śląskie, które objęło ziemie śląskie przyznane Polsce na mocy decyzji mocarstw, a należące wcześniej do Prus i Austro-Węgier (część Śląska Cieszyńskiego). W rękach polskich w tym czasie znalazła się większość dawnego Królestwa kongresowego i Galicja Zachodnia, a więc historyczne Mazowsze i Małopolska oraz ziemia łęczycko-sieradzka, wschodnie krańce Wielkopolski i zachodnie dawnej Rusi Czerwonej.

Jak wpływają migracje na różnorodność regionów kulturowych?

Zjednoczone ponownie królestwo polskie w wiekach XIV–XVIII nie obejmowało wszystkich ziem wchodzących dziś w skład państwa polskiego. Jedyną późną zmianą w strukturze administracyjnej Korony było wydzielenie w 1768 roku z północnych ziem województwa kaliskiego nowego województwa gnieźnieńskiego. Mimo tych dowodów trwałości, rozbiory miały zadziwiająco szybko przekreślić tradycyjną strukturę regionalną ziem polskich. W ten sposób cały obszar dolnej Wisły i bezpośredniego zlewiska został zjednoczony w jednym państwie i choć sami Prusowie jako lud bałtycki zostali eksterminowani, to pozostawili nazwę krainy, której zasięg wraz z podbojami krzyżackimi został poszerzony o wcześniej polskie tereny Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej. W końcu dokonali tego sprowadzeni przez księcia mazowieckiego Krzyżacy, tworząc na ziemiach podbitych plemion pruskich własne państwo. Księstwo pomorskie obejmowało wówczas ziemie po obydwu stronach Odry, maksymalnie od wyspy Rugii na zachodzie po Słupsk na wschodzie, choć jego granice dość często się zmieniały.

Proponowane zmiany miały na celu zatarcie granic byłych zaborów oraz uwzględnienie w nowym podziale na województwa kryteriów demograficznych, ekonomicznych i komunikacyjnych. W lutym 1921 roku na Zabużu utworzono województwa wołyńskie, poleskie i nowogródzkie. W jego wyniku Polsce przypadły dość rozległe terytoria na wschodzie obejmujące znaczną część dawnych ziem ruskich. Wojna, która wybuchła z wojskami radzieckimi przebiegała w kilku fazach – po początkowych sukcesach w 1919 i pierwszej połowie 1920 roku wojska polskie z częścią antyradzieckich oddziałów ukraińskich opanowały znaczne obszary na wschodzie, aż po Kijów. W toku dalszych walk (do lipca 1919) cała Galicja Wschodnia znalazła się w rękach polskich. Po raz pierwszy od utraty Śląska w XIV wieku do Polski włączono część tej dzielnicy.

Wprawdzie za stolice departamentów w 6 przypadkach wzięto dawne stolice województw, nie odtwarzano jednak dawnych granic prowincji dokonując tym samym kolejnych przemian w tradycyjnym układzie przestrzennym centralnej Polski. Większość nowych jednostek terytorialnych Prus istniała krótko, jako że po klęsce w wojnie z napoleońską Francją (1807) z ziem II i III zaboru pruskiego (a także z części I z Bydgoszczą i Toruniem) uformowano Księstwo Warszawskie, któremu nadano zupełnie góralskie życzenia świąteczne nowy system administracyjny. Śląsk w XIV wieku stopniowo został zespolony z Królestwem Czech, najpierw jako lenne księstwa Piastów śląskich, a wraz z wygasaniem kolejnych linii piastowskich, jako jeden z krajów Korony Czeskiej, obok Czech, Moraw, Łużyc Dolnych i Górnych.

regiony etnograficzne polski

W wyniku rozrastania się państwa brandenbursko-pruskiego wszystkie te prowincje do połowy XVIII wieku znalazły się w Królestwie Prus. Okres od XIV do początku XVI wieku charakteryzował się utrwaleniem podziału administracyjnego jednoczącego się państwa, który w prawie niezmienionym stanie miał dotrwać aż do rozbiorów. Od południa władztwo pomorskie uszczuplili Brandenburczycy, którzy zajęli znaczny pas przygranicznej ziemi tworząc Nową Marchię i narzucali kilkukrotnie książętom pomorskim zwierzchność lenną. Poszerzył się natomiast zasięg Śląska na wschodzie, gdzie granica w wiekach XII–XIV sukcesywnie przesuwała się kosztem ziemi krakowskiej. W zawartym w 1054 roku układzie w Kwedlinburgu po stronie czeskiej miały zostać duas regiones, które dziś identyfikuje się jako ziemię kłodzką i prowincję golęszycką w Bramie Morawskiej. Choć sama nazwa Małopolski jako całości w dobie rozbicia dzielnicowego jeszcze nie istniała, to losy polityczne i społeczne jej dwóch głównych ziem były ze sobą ściśle związane.

Przede wszystkim granice poszczególnych regionów historyczno-kulturowych są często niejasne, co utrudnia jednoznaczne przypisanie danej kultury do konkretnego terytorium. Na przykład na Śląsku, gdzie spotkały się wpływy polskie, czeskie i niemieckie, powstała wyjątkowa mozaika kultur, łącząca różne regionalne tradycje. W Małopolsce, której sercem jest Kraków, można znaleźć bogactwo folkloru, zachwycającą architekturę oraz mnogość tradycji regionalnych. Każdy z tych regionów wyróżnia się niepowtarzalnymi cechami, tradycjami i historią, tworząc bogatą mozaikę kulturową naszego kraju. Obrzędy związane z różnymi porami roku, takie jak święta religijne, wesela czy dożynki, przybierają unikatowe formy w różnych częściach kraju.

Współcześnie odniesienie do tradycji muzycznej można odnaleźć w folku. Podhale to region na południu Polski charakteryzujący się unikalną i bardzo ciekawą kulturą, sztuką, a przede wszystkim folklorem, który jest skarbem, wizytówką i atrakcją turystyczną tego śródgórskiego regionu. W zwyczaje i tradycje obfitował na Warmii czas Bożego Narodzenia .

W wyniku III rozbioru (1795) Prusy otrzymały centralną i północną część Mazowsza z Warszawą, część Podlasia i Litwy po Niemen (Suwalszczyzna) oraz okolice Siewierza w ziemi krakowskiej. Gdy po II rozbiorze (1793) do Prus przyłączono resztę Wielkopolski i Kujaw, zachodnie Mazowsze i fragment ziemi sieradzkiej i krakowskiej, utworzono z nich zupełnie nową prowincję – Prusy Południowe. Po sekularyzacji ziem zakonnych i hołdzie Albrechta Hohenzollerna jako księcia w Prusach zaczęto jego ziemie nazywać Prusami Książęcymi.

Te pięć regionów nie tylko pielęgnuje unikalne tradycje, ale także różnorodność kulturową, co sprawia, że Polska staje się miejscem niezwykle fascynującym. Polska to kraj pełen różnorodnych regionów kulturowych, w których można dostrzec lokalne tradycje, zwyczaje oraz bogatą historię społeczności. Regionalizacja kultury przedstawia dynamiczny obraz naszego kraju, w którym każdy region przyczynia się swoimi unikalnymi wartościami do bogatego krajobrazu kulturowego. Doskonałym przykładem jest Małopolska, w której różnorodność tradycji kształtuje silną lokalną tożsamość. Regiony, które kiedyś tworzyły część innych krajów, wciąż zachowują cechy swojego kulturowego dziedzictwa, mimo że teraz są częścią Polski.

W mieszkańcach Kujaw można dostrzec unikalne stroje ludowe, a także spróbować wyśmienitych potraw, które są integralną częścią ich regionalnej tożsamości. Warmia słynie także z pięknych cerkwi oraz zabytków kultury sakralnej, które odzwierciedlają bogate dziedzictwo religijne. Polska jest pełna różnorodnych regionów etnograficznych, z których każdy wyróżnia się swoimi tradycjami i kulturą. Polska to kraj, w którym wyróżnia się kilka ważnych regionów kulturowych, każdy z nich kształtuje lokalną tożsamość mieszkańców. Dodatkowo, docenienie lokalnych tradycji wzmacnia polską historię i tożsamość, kształtując nasze wspólne dziedzictwo. Zrozumienie tych regionalnych odmienności jest niezwykle istotne dla zachowania oraz promowania kulturowej mozaiki naszego kraju.

Głównym punktem spornym pozostawała przynależność Lwowa, który zamieszkiwali w większości Polacy, choć we wschodniej części późniejszego województwa lwowskiego mieszkał znaczny odsetek Ukraińców (w wielu powiatach stanowili większość ludności). Wyznaczenie przez władze rosyjskie stref osiedlenia dla ludności żydowskiej wyłącznie na terenach dawnej Rzeczypospolitej spowodowało wzrost procentowego udziału ludności żydowskiej w zaludnieniu ziem polskich. Z dawnych stolic polskich dzielnic i województw swoje znaczenie regionalne utrzymały, lub wzmocniły Warszawa, Wrocław, Poznań czy Lublin. Natomiast dawne ziemie Rzeczypospolitej znajdujące się bezpośrednio w imperium rosyjskim określano mianem ziem zabranych.